Supermasywna czarna dziura we wczesnym wszechświecie szybko przybiera na wadze

26 września 2025, 15:12

W dobie niezmiennie ciekawych odkryć, szczególnie związanych z JWST, wracamy do fundamentalnych pytań dotyczących początków Wszechświata. W odległości 12,8 miliardów lat świetlnych od Ziemi znajduje się czarna dziura o masie około miliarda mas Słońca. Powstała zatem w czasie krótszym niż miliard lat po Wielkim Wybuchu. Dziurę odkryto przed dwoma laty, a dzięki teleskopowi Chandra wiemy, że zasila ona kwazar RACS J0320-35. Chandra pozwolił też stwierdzić, że czarna dziura rośnie w rekordowo szybkim tempie.



Enzym bakterii rozkłada broń chemiczną

2 października 2008, 06:31

Amerykański badacz odkrył enzym zdolny do neutralizacji jednego z najczęściej stosowanych rodzajów broni chemicznej.


Myszy udzielają sobie pierwszej pomocy? Naukowcy zaobserwowali niezwykłe zachowanie

21 marca 2025, 13:00

Wszystko zaczęło się od przypadkowej obserwacji, mówi Li Zhang z University of Southern California. Wraz z kolegami zauważył, że gdy mysz trafi na inną nieprzytomną mysz, wchodzi z nią w intensywną interakcję. Najpierw ją wącha, później zaczyna przeczesywać jej futro, a gdy to nic nie daje, liże oczy nieprzytomnej towarzyszki, w końcu gryzie jej usta i wyciąga język, by otworzyć drogi oddechowe. Wyciąganie języka zaobserwowano w ponad 50% przypadków. Działania takie przypominają to, co ludzie robią podczas udzielania pierwszej pomocy.


Nieskuteczna gimnastyka?

25 listopada 2008, 09:39

Sergio Della Sala jest neurologiem z ponad 20-letnim doświadczeniem. W przyszłym miesiącu wygłosi na Uniwersytecie w Edynburgu bożonarodzeniowy wykład, w którym obali szereg mitów dotyczących skuteczności ćwiczeń wspomagających mózg, np. oddychania lewą dziurką od nosa, żeby pobudzić prawą półkulę i zwiększyć kreatywność czy picia wody, by poprawić zaopatrzenie w tlen.


Zęby dinozaurów – nowe źródło informacji o dawnym stężeniu CO2 w atmosferze

8 sierpnia 2025, 09:03

Niemieccy badacze znaleźli nowe źródło informacji o stężeniu dwutlenku węgla w atmosferze przed milionami lat. Okazało się, że zapis na ten temat znajduje się w... skamieniałych zębach dinozaurów. Uczeni z Uniwersytetów w Moguncji, Göttingen i Bochum, na podstawie analizy izotopów tlenu w szkliwie zębów dinozaurów stwierdzili, że stężenie CO2 w atmosferze w mezozoiku (252–66 milionów lat temu), było znacznie wyższe niż obecnie. Badania były możliwe dzięki wykorzystaniu innowacyjnej metody, która pozwoliła na określenie względnego stosunku wszystkich trzech naturalnych izotopów tlenu.


Gdy serce krwawi

20 stycznia 2009, 09:43

Po raz pierwszy radiologom z Imperial College London udało się wykonać zdjęcia mięśnia sercowego krwawiącego po przebytym zawale. Wg nich, ilość krwi może wskazywać na stopień uszkodzenia narządu. Lekarze mają nadzieję, że tego typu badania będą stosowane razem z innymi przy ocenie stanu zdrowia i szans na wyzdrowienie pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi (Radiology).


Homoseksualizm naczelnych jest kształtowany przez czynniki środowiskowe i społeczne

13 stycznia 2026, 10:30

Homoseksualizm to zagadka dla nauki. Zachowania seksualne kierowane do własnej płci nie służą przedłużeniu gatunku, a jednak są bardzo rozpowszechnione w królestwie zwierząt. Odnotowano je u około 1500 gatunków, a jednym z pierwszych, którzy pozostawili nam informacje o zaobserwowaniu takich zachowań jest Arystoteles. Naukowcy z University College London przyjrzeli się danym dotyczącym naczelnych (z wyjątkiem ludzi) i stwierdzili, że zachowania homoseksualne wynikają u nich z czynników środowiskowych oraz społecznych.


Intel, Nvidia i AMD na CeBicie

3 marca 2009, 11:47

Z odbywających się właśnie targów CeBIT 09 nadchodzą informacje o nowych produktach AMD, Intela i Nvidii.


Analiza „omików” lepiej przewiduje ryzyko chorób niż tradycyjne metody

18 maja 2026, 09:35

Jednym z kluczowych elementów zapobiegania chorobom i wczesnego leczenia jest określenie grup ryzyka. Tradycyjnie lekarze opierają się na takich wskaźnikach jak wiek, płeć, styl życia i wyniki badań laboratoryjnych. Być może jednak są doskonalsze metody. Naukowcy z Uniwersytetu Karoliny Północnej i Szpitala Dziecięcego w Filadelfii, pracujący pod kierunkiem doktorów Can Chena i Quan Suna, przeanalizowali dane niemal 24 osób z bazy danych UK Biobank, by sprawdzić, czy pomiar białek i metabolitów we krwi pomaga przewidywać ryzyko zachorowania na 17 różnych chorób. Wyniki, opublikowane w Nature Communications, mogą zmienić podejście do medycyny prewencyjnej.


FeRAM bliżej upowszechnienia

21 kwietnia 2009, 15:39

Amerykańscy naukowcy dokonali ważnego kroku na drodze do opracowania wydajnych, wytrzymałych, nieulotnych pamięci RAM. Rozpowszechnienie się tanich kości tego typu pozwoliłoby np. na błyskawiczne uruchomienie komputera czy rezygnację z tradycyjnego dysku twardego, gdyż dane przechowywane byłyby w układach pamięci.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk